تولد اس ام اس

شاید باورتان نشود اما اس ام اس Short Message Service (SMS) جوانی رشید و بالغ شده است. آری 19 ساله است. تولد آن در سال 1990 بود که در سال 1998 به شکوفایی خود رسید. اما در ایران با تاخیری 13 ساله وارد شد.(سال 2003 میلادی مصادف با 1381 هجری شمسی).

شما با ارسال 160 کارکتر انگلیسی و یا 70 کارکتر فارسی و عربی، و یک سوم هزینه یک پالس تماس، می‌توانید به راحتی پیام خود را به فردی دیگر منتقل کنید.

کارکرد اس ام اس

چرا اس ام اس را می‌پسندید؟ شاید مقرون به صرفه بودن و فضای خصوصی آن و در دسترس‌تر بودن نسبت به تماس(غلبه بر عدم آنتن دهی) از عوامل جذاب استفاده آن باشد.

در ابتدا باور بر این بود که اس ام اس‌ها جنبه اطلاع‌رسانی دارد. اما کارکردهایی که اکنون می‌بینیم، فراتر از آنچه است که پیش بینی شده‌بود.

شرکت در مسابقات تلویزیونی و رادیویی، ارتباط با مرجع تقلید و پرسیدن احکام و استفتائات، تبلیغات تجاری و سیاسی، پستوی مخفی ارسال جوک‌های سیاسی و جنسی، بستر امن ارتباط پسر و دختر که در بستر جامعه امکان آن کم‌تر است و غیره را می‌توان از کارکردهای اس ام اس در جامعه امروزی برشمریم.

شکستن ذهنيت درباره تابوهاي اجتماعي،پيش درآمدي بر شکستن عينيت است

در تحقیقی که احمد نادری به تحلیل گفتمان 240 پیام کوتاه از قشرهای مختلف جامعه پرداخته‌است، نتایج زیر حاصل شد که در زمینه مذهبی آن بیشتر وارد بحث می‌شویم.

حیطة طنز و جوک حیطة اصلی گفتمان SMS امروز ایران را تشکيل مي‌دهد که عنصر محوری فرهنگ عامیانه بوده و انعکاسی از وضعیت اجتماعی جامعه در خود دارد. درون‌مایة‏ اصلی گفتمان SMS امروز ایران را سه حوزة جوک‌های جنسی، مذهبی و سیاسی به خود اختصاص داده‏اند که از این میان جوک‌های جنسی سهم عمده‏ای را به خود اختصاص داده‌است. در واقع جوک‌های دو حوزة دیگر (سیاسی و مذهبی) نیز آغشته به این حوزه و تحت لوای این حوزه بیان می‏شود، پس اگر بگويیم که گفتمان عمدة SMS در ایران گفتمانی جنسی است، که غالباً خود را در حوزة جوک‌های کثیف می‏نمایاند، سخن به گزافه نگفته‏ایم.

اين جوک‌ها در نهایت به گونه‏ای بازاندیشانه با شکستن و نفی ارزش‌ها و هنجارهای جنسی، اخلاقی، نقض و شکستن تقدسات و تحقیر و تخطئه ایدئولوژی سیاسی و رهبران سیاسی، معرفت و ارزیابی افراد در مورد این امور در ردة شناختی و ذهنی را تغییر خواهد داد.

جوک‏های رایج در حوزة مذهبی نیز به شدت آلوده به مسائل جنسی بوده و ملهم از این تفکر است. عمدة محتوای جوک‌های جنسی ـ مذهبی بدین شرح است:
1- تحقیر اعتقادات دینی و مذهبی در مورد ارزش‏های جنسی و تخطئة ایدئولوژی مذهبی با ابزار تخریب شخصیت‏های مذهبی 2- فحش رکیک به شخصیت‏های منفی مذهبی در حوزة تاریخی که نفرت از آنان از طریق مناسک بازتولید می‏شود، نظیر یزید و ... 3- تخریب ارزش‏های جنگ که پیوندی ناگسستنی با اعتقادات مذهبی دارد. 4- تخطئة احکام مذهبی در مورد ممنوعیت6 با نامحرم 5- هجو دعاهای وارده در مذهب و احکام مذهبی در موارد مختلف 6- دادن صفات جنسی به شخصیت‏‏های مذهبی و ساختن و نقل احادیث جنسی از آنان 7- تمسخر تفکرات پایه‏ای تشیع، مانند اعتقاد به شفاعت، شفا، مهدویت و ... 9- هجو آیه‏‏های قرآن و ساختن آیه‏های جعلی 10- تخریب اعتقادات مذهبی چون عاشورا و محرم و رواج نگاه جنسی در مورد این ایام 11- تمسخر فلسفة آفرینش در فرهنگ دینی از طریق نسبت دادن آن به 6  12- نفی حقایق مسلم مورد تأکید ادیان نظیر مرگ و ... 13- تخطئة روحانیون و تأکید بر ریای مذهبی در شخصیت آنان 14- رواج تاریک‏بینی و سیه‏نگری در حیطة اجتماعی توسط تخطئة نگاه مذهبی به ازدواج.

آنچنان که مالینوفسکی می‏گوید؛ هنجارهای جامعه قبل از آنکه در عینیت جامعه شکسته شوند، در ذهن افراد جامعه می‏شکنند. (مالینوفسکی 2535) و بنابراین اگر چه همة این موارد گفته شده در سطح ذهنی و شناختی هستند، اما آنچنان که فوکو تأکید می‏کند، این گفتمان به مثابة مادی کردن و عینی کردن ذهنیت‏ها و شکل‏گیری ابژه‏ها براساس آنان است.
بنابراین کارکرد منفی این گفتمان، در تغییر شکل جنبه‏های معرفتی و شناختی و به عینیت رسیدن آن در یک پروسة تاریخی رو به جلو است، که تازه این بخشی از قابلیت‏های نظام زبان ـ که یک نظام فکری پیچیده ـ (مدرسی 1383)‏ است، که جنبة بروز یافته است.
اگر چه سیستم پیام کوتاه (SMS) در ابتدا با قصد اولیة اطلاع رسانی صرف و با کمک تکنولوژی‏های دیجیتال اطلاعاتی مدرن به عرصة گفتمان رسانه‏ای کشور وارد شد، اما در یک سیر تاریخی کوتاه، اهداف پنهان این تکنولوژی که همانا تولید گفتمان سرگرمی و طنز و جوک است، جایگزین هدف اولیه و خواسته شد که تبعات آن را می‏توان در این حیطه به وضوح ديد.