بررسي دو جامعه ي مجازي

اركات و كلوب

با بررسي مخاطب

بزرگترين موتور جستجوي جهان و هم چنين محبوب ترين موتور جستجو ميان ايرانيان،  گوگل [1]صاحب بزرگترين اجتماع مجازي مردم جهان [2]است. البته اين اجتماع براي افراد 18 سال به بالا است.اركات شهري است كه مجوز ورود مي خواهد ! چگونه؟ يكي از ساكنان اركات بايد دعوتنامه اي براي شما ارسال كند و شما پله پله مشخصات شخصي و اجتماعي و هم چنين راههاي تماس خود را وارد مي كنيد و شما هم  اينك ساكن اين شهر مجازي مي شويد.

(نمونه اي از دعوتنامه)

15733486  تعداد كمي براي يك شهر نيست ! شهري كه تمام كاربران همزمان مي توانند حضور داشته باشند.

شما با ورود به اين سايت يك صفحه اي متعلق به خود داريد (home)   كه در آن مي توانيد عكس خود را بگذاريد و آلبوم تصاويري قرار دهيد و دوستان جديدي را بيابيد . و به ليست دوستان [3]خود دعوت نماييد

سه قسمت اجتماعي[4] و تخصصي [5]و خصوصي[6] ، كه در آن امكان ويرايش مشخصات خود را داريد. و هم جنين مي توانيد نحوه ي دسترسي به اطلاعات خود را براي ديگر كاربران عمومي سازيد و يا فقط براي دوستان و يا حتي براي تعداد خاصي از دوستان خود عمومي سازيد.

در اين شهر مي توان شهركهايي[7] ساخت. ساخت كاميونيتي به شما اين اجازه را مي دهد كه در زمينه اي كه مايل هستيد ، اجتماعي بسازيد و سالن بحث و گفتمان پيرامون موضوعات پيشنهادي اعضاء جريان يابد. هر كلوب يك مديريتي دارد و هر كسي مي تواند مدير يك كلوب باشد.

در قسمت دوستان ليست دوستان شما قرار دارد و در قسمت اجتماعات كاميونيتي هايي كه در آن عضو هستيد ،نمايان است.

شما مي توانيد براي هر دوست خود هم پيام و هم ميل و هم يك يادداشت كوتاه بگذاريد. در قسمت دوستان مي توانيد ميزان دوستي را مشخص نماييد .

گزينه هايي براي مشخص كردن و به طيف كشاندن ميزان دوستي با فرد مقابل وجود دارد .و به همان ميزان كه دوستان به شما امتياز داده باشند در صفحه ي اول كه مشخصات شما نمايان است، نشان داده مي شود! علامت هاي قلب و صورتك و مكعب مستطيل قرمز هر كدام بيانگر امتياز بندي دوستان به شما ست.

در قسمت راست  لينك صفحه ي مشخصات (profile)   ؛ آلبوم،زمينه[8]،ليست، يادداشت هاي ديگران،وتوصيه نامه[9] راجع به شخصيت شما موجود است.

اركات اجتماعي است كه در آن هويت ها تقريبا واقعي هستند و مكان خوبي است براي پيدا كردن دوستان قديمي !«" امروز بد از مدتها سينا صليبي رو تو اركات ديدم .من عاشق اون همه صليبي هستم كه كنار اسمش رديف مي كنه!چه طوره از اين به بعد منم بشم؛ يلدا صليبي اونجوري شايد يكي هم از اون همه صليب كنار اسم من خوشش اومد!  !!!"[10]»
 اما گويا بعضي ها هم دل خوشي از اركات ندارند و طعنه هاي طنز آميز زيبايي دارند.«"لعنت به تو اي اركات [11]چقدر خوشحالم اركات فيلتر شد. روحيه سالمي در جامعه حكمفرما شده . كمتر كسي دنبال دوست مي‌گرده كه اونهم ديگه مشكل مسنجرهاي مختلفي يه كه سعادت فيلتر شدن رو پيدا نكردن.
خدايا اگر اين تلفن هم قطع ميشد ديگه نه كسي به اينترنت ميتونست وصل شه نه بيخودي وقتشو با اين دوست و اون دوست تلف كنه و خداي نكرده هم يكبار توي دام گناه بيافته.
روحيه نَشاطي كه توي جوونا پيدا شده از همينه. چرا زودتر به فكر نيافتاده بودن. بابا اين اوس سعيد هم يه وقتا يه كارايي مي‌كنه آدم ناراحت ميشه چرا زودتر باهاش آشنا نشده. اينهمه وقت مردم تلف ميشد ، اصلاً مي‌بينم ديگه كسي توي خيابون متلك هم بار كسي نمي‌كنه.همه سرا پايينه راه ميرن . ميگن اينا همش اثرات نبود اركاته. اون بود كه داشت جوونا رو به انحراف اخلاقي ميكشوند. همه دارن اصلاح ميشن .خدا روشكر. منم برم امروز اصلاح بشم. ديگه موهام خيلي بلند شده. شايد مال اينه كه هنوز اركات ما فيلتر نشده" .َ»

حتي كاركرد يافتن دوستان قديمي آنقدر بالا بوده كه در عوام لطيفه اي با اين عنوان باب شده بود"هاج ، زنبور عسل مادر خود را بالاخره در اركات پيدا كرد"

فضاي مجازي اين امكان را مي دهد كه فارغ از زمان و مكان در تماس با ديگري باشي و حتي براي فرهنگ هايي كه ايدئولوژيك هستند و گاه براي برقراري ارتباط در عالم واقع نياز مند يكسري مقدمات و احتمالات و هم چنين وابسته به مكان خاصي است، اين برقراري ارتباط راحت تر صورت مي پذيرد.

ديگر مفهوم دوستي آن نيست كه در عالم واقع تحقق دارد. بلكه مفهوم كلمات نسبي مي شود .حتي افراد ناشناسي از كشور هاي ديگر و يا شهرهاي دور در ليست دوستان شما قرار مي گيرند .بي آنكه حتي بخواهيد وي را ملاقات كنيد . صرف آشنايي براي شما كافي است. انتظارات از دوستي ها و دليل  از شكل گيري دوستي ها فرق مي كند. در زندگي واقع بسيار هدف مند تر دست به انتخاب دوستان مي زنيم و از هم گسستن رابطه هم به آساني نيست.اما در عالم مجاز همانطور كه با يك كليك فردي به ليست شما اضافه مي شود به همان آساني با كليكي از ليست خارج خواهد شد.

به دليل بازي هاي سياسي اركات اين شهر مجبوب ايرانيان فيلتر شد و ايرانياني كه در سومين جايگاه از نظر جمعيتي بودند ميزان دسترسي به اين شهرك برايشان كم شد. و اين فيلترينگ با شدت و حدت بالايي صورت گرفت . شايد بتوان گفت بعد از اركات هيچ جامعه ي مجازي نتوانست ايرانيان را اين گونه دور هم جمع كند .

مهاجرت گروههاي دوستي به گزگ [12]و هاي فايو [13]و نهايت به نسخه ي فارسي اركات صورت گرفت كه اين مهاجرت باعث پخش شدن آن انبوه جمعيت شد.

كلوب[14] كه خود را بزرگترين اجتماع ايرانيان مي داند و تنها افرادي مي تواندد عضو شوند كه ايراني باشند و سايت به زبان فارسي است ! محدوديت سني و هم چنين دعوتنامه براي عضويت نمي خواهد.

اين سايت پشتيبان اصلي اش را پارسيك بر عهده دارد كه نهايت به آقاي عليرضا شيرازي ختم مي شود . شيرازي يك برنامه نويس ماهر است كه پارسيك را اردي بهشت 81 به عنوان يك موتور جستجوي فارسي راه اندازي كرد و در اين سه سال رشد چشم گيري داشته است .يك سال و اندكي ار ظهور بلاگفا(سرويس دهنده رايگان وبلاگ) مي گذرد و كلوب نيز يكي از حلقه هاي زنجيره اي شيرازي است.
"سایت پارسیک در تهران مدیریت می‌شود و به هیچ سازمان و موسسه‌ای وابسته نیست و  همچنین هیچ گرایش سیاسی را نیز دنبال نمیکند.اطلاعات کاربران سایت محفوظ بوده و در اختیار غیر قرار نخواهد گرفت. تنها هدفی که پارسیک دنبال میکند ارائه خدمات به ایرانیان و فارسی زبان به بهترین شکل است. "[15]

   كلوب امكانات بسياري در اختيار كاربران قرار داه از جمله داشتن وبلاگ و سايت شخصي و تبليغ در سايت و پرسش و پاسخ با ديگرا ن و هم چنين جواب دادن به پرسش ديگران در حيطه ي تخصصي خود، كلوب هاي مختلف، ديدن بحث هاي به روز شده يا ايجاد شده در كلوب هايي كه عضويد. ديدن خبرهاي روز ايران جهان، (كه به صورت RSS   اخبار پارسيك در اين سايت به نمايش گذاشته مي شود) .تنها شما مي توانيد اخبار خود را انتخاب نماييد كه در چه حوزه اي هر روز براي شما خبر گذاشته شود و هر يك ساعت يكبار اخبار به روز مي شود. طالع بيني روزانه هم براي شما موجود است. و بودن آيكوني كه مي توانيد مود(حالت ) خود را در آن روز نشان دهيد و يك سيستم جالب ديگر آنكه هنگامي كه آن لاين هستيد آيكون شما علامت مي دهد و ديگران متوجه مي شوند كه شما آنلاين هستيد و مي تواندد براي شما پيام ارسال كنند و به نوعي مانند حضور در يك چت روم است ! (صندوق پيام هاي زنده)

امكانات ديگر آن است كه شما مي توانيد با پرداخت پولي كاربر ويژه شويد و از مزيت هاي خاصي برخوردار شويد.

يك تور هم كلوب دارد كه افراد مي توانند در آن ثبت نام كنند و به شهرهاي توريستي بروند. و در حوزه ي فروشگاه آن لاين هم دست به خريد بزنند كه مستلزم داشتن كارت اعتباري مي باشد .

امكانات اركات را دارد . همچون ارسال پيام ، توصيه نامه دادن به دوستان، ليست دوستان و كلوب ها ، داشتن آلبوم شخصي ،طبقه بندي دوستان،جستجو، وبلاگ تيم مديريت در كلوب (بخش مديا در اركات).

مي توانيد آي دي ياهو مسنجر هم قرار دهيد در صفحه ي اصلي تان  تا هر كس خواست راحت با شما ارتباط برقرار كند.

با اين حال تشخصي كه در اركات بود و حتي حضور شخصيت هاي چون محمد خاتمي ، ابطحي و مهدي كروبي و حتي افراد محبوب (چون امير مهدي ژوله طنزنويس قهار چلچراغ) ، در كلوب نيست. رنج سني هم در اين كلوب به دليل نبود محدوديت باعث شده حضور نوجوانان بيشتر حس شود.

در كلوب محدوديت هاي بسياري است و هيچ عكس غير اخلاقي ديده نمي شود . هر رئيس كلوبي هم براي خود معاوني از اعضاي همان كلوب انتخاب مي كند و هر دو وظيفه دارند كه بر بحث هاي مطرحي شمول كامل داشته باشند و حتي قدرت پاك كردن نظر اعضاء و يا مسدوديت حضور فرد در آن كلوب را دارا هستند.(مثلا در اين عكس مشاهده مي كنيد كه اخطارهاي دائمي براي من كه معاون يكي از اين كلوب ها هستم وجود دارد)

در كلوب به دنبال كالاي مورد نياز خود نيز مي توانيد بگرديد.(در عكس زير طبقه بندي فروشگاهها را مي بينيد)

كلوب امكانات بسيار كامل تري نسبت به اركات دارد .اركات بيشتر محل دوست يابي است ولي كلوب كاركردهاي ديگري دارد و بيشتر به سمت بيزينس حركت كرده است.

كلوب مجله ي الكترونيكي ماهانه دارد كه به معرفي بخش هاي مختلف كلوب و هم چنين معرفي كلوب ها مي پردازد.و مطالب را به نقل قول از كلوب ها مي نويسد. و هر ماه براي تمام اعضاء ارسال مي شود.

من به بررسي مخاطب اين دو سايت مي پردازم و به اين تعريف از مخاطب اتكا مي كنم كه : مخاطب كسي است كه با گرايش هاي ويژه ، تجربه هاي به خصوص ،تاثير پذير از عوامل گوناگون و داراي نيازها و علايق مختلف.

مخاطبان بسته به عوامل فردي و اجتماعي ، آن بخش از مجموعه ي مضمون و يا پيام رسانه اي را جذب مي كنند كه خود مي خواهند نه بخشي را كه پيام رسان در نظر دارد.[16]

پس بهتر اين است كه جايگاه مخاطب را در اين فضا روشن كنيم .و به ويژگي هاي مخاطبان اشاره كنيم .

ويژگي مخاطبان:

1.    مخاطب تركيب فردهايي است كه آمادگي دارند تا در تجربه هاي مشترك با منشا رسانه اي همراه شوند. آنها همواره تحت تاثير داد و ستد جمعي در يك ارتباط ميان فردي هستند.ويژگي  اين فردها اين است كه محصول رسانه مشتركي را بر مي گزينند .اين گزينش يا ناخودآگاه است يا از روي عادت!

2.    پارلز رايت ويژگي"پرتعداد بودن مخاطب " را ارائه كرد.به عقيده ي وي مخاطب هر رسانه در هر برش زماني پر تعداد است چنان كه پديد آورندگان رسانه هرگز قادر نيستند با همه مخاطبان تبادل نظر كنند.

3.       مخاطب "ناهموند وغير همشكل " هستند.انواع و اقسام قشرها و طبقه هاي اجتماعي را در بر مي گيرند.

4.       مخاطبان گروهي"ناشناخته" هستند.

همانگونه كه در ويژگي مخاطبان ذكر شد مخاطبان افرادي هستندناهمگون ، و تعداد زيادي هستند كه به يك  سايت كه كاركرد تعاملي دارد مراجعه مي كنند و با هدف برقراري ارتباط مجازي با ديگران پيرامون مسائل مختلف . حال اين ارتباط مي خواهد براي آنها لذت را تامين كند و يا به هر دليل ديگر مهم اين است كه آگاهانه افراد وارد تعاملات مجازي كه قواعد نانوشت هي خود را دارد ، مي شوند.

وي از اين سايت ها بپيامي را كه خود مايل باشد بر مي گزيند . و هر چقدر پتانسيل سايت زياد باشد مي تواند اين حس "خودخواهي" را در فرد بالا ببرد كه بتواند از فضا بهره ي بسياري ببرد. حتي وجود بخش هاي مازاد دوست يابي چون پرسش و پاسخ و تبليغ كالا ، خريد كالا ، تورهاي تفريحي ، كه در كلوب موجود مي باشد ، باعث مي شود كه حس نياز را براي وي ايجاد نمايد و با اينكه فرد براي يك كاركرد ديگر به اين سايت مراجعه كرده اما اين كاركرد به شكل ديگر رخ مي هد ويا به نحوي ديگر تغيير مي كند.

مخاطب با اركاتي كه به زبان بين المللي (انگليسي ) بود احساس تشخص مي كرد و اينك با كلوب كه به زبان فارسي و تنها حضور ايرانيان است ، حس همدلي مي كند.

هيچ گاه اولين ها از خاطر نمي روند با حضور و رواج نسخه هاي متفاوت از اركات پس از فيلتر شدن اين سايت، اما هيچ كدام نتوانستند به نرخي دست يابند كه ايرانيان در اركات داشتند.

بررسی کلوب به عنوان یک سایت

1. صحیح بودن اطلاعات

در مورد صحت مطالب باید گفت که جنس سخن هایی که در این سایت می باشد به گونه ای نیست که خواهیم آنرا خبر و یا سایت اطلاع رسانی بدانیم بلکه مانند یک پلی برای آشنایی افراد است . در قسمت کامیونیتی های (کلوب ها ) که هر کدام بنا به خواسته ی مخاطب و نیاز وی شکل گرفته است ، مباحثی مطرح می شود .این مباحث بین تمامی اعضای آن کلوب به اشتراک گذاشته می شود و هر سخنی که هر فردی زده باشد می تواند نقد تایید و یا نقض شود. بیشتر یک فضای گفتمانی حاکم است.

در قسمت پرسش و پاسخ افرادی که خود را آگاه در یک حوزه می داند سعی می کنند که جوابگوی سوالات دیگران باشند .اینجا فضایی برای به اشتراک گذاشتن دانسته ها و لزوما نباید بر اساس منبع معتبری باشد .صرف دانسته ی دیگری کفایت می کند .

2. اعتبار نويسنده سايت، گروه يا موسسه

بخشی برای گروه مدیران سایت در نظر گرفته شده است که مشخصات و عکس های هر کدام از آنها و حوزه ی فعالیتشان مشخص شده است. و در ضمن ذکر شده است که این کلوب وابسته به پارسیک می باشد. وآقای شیرازی که مدیریت پارسیک را بر عهده دارد آنرا به ثبت رسانده است.

3. چگونگي پوشش مطالب

مطالب این سایت همه برخواسته از نیاز مخاطب و به نظر شخصی من نیازهایی که خود مدیران سایت آنرا به وجود آوردند که می توان گفت در راستای درآمد زایی از این فضا می باشد.همچون وجود کاربران ویژه که در آن با پرداخت پولی شما هم کاربر ویژه این سایت با خدماتی افزون تر از دیگری تبدیل می شوید. و یا تورهایی که خود مدیریت سایت برای اعضاء ترتیب می دهد که همه باید هزینه ای برای شرکت در آن تورها بپردازند.

در راستای مطالب و جامعیت آن می توان به دسته بندی های متفاوت کلوب های موجود و هم چنین بازار خرید آن لاین آن توجه کرد.

4. به روز بودن اطلاعات

از نظر به روز بودن می توان در نظر کلی وجهه ی صفحه ی اول (خانه) را در نظر گرفت. با توجه به مناسبت ها لوگوی این شهر مجازی تغییر می کند . اخبار هر یک ساعت یک بار به روز می شوند. فالنامه ی شما هر روز تغییر می کند . و مباحث کلوب ها نیز با توجه به حضور کابران آن کلوب تغییر می کند.

5. تعاملي بودن

کارکرد اصلی این سایت همان تعاملی بودن است. البته بیشتر این تعاملی بودن را می توان میان کاربران یافت .نه میان کاربر و میدیریت سایت. دوست یابی از تعامل شروع می شود که در اینجا با اضافه کردن افراد جدید به لیست دوستان پیام دادن به آنها و هم چنین چت آنلاین و یا برقراری ارتباط با یاهو مسنجر و فراتر از تعاملات مجازی می توان به تورهایی که خود افراد در کلوب ها برای دیدار و آشنایی اعضاء می گذارند توجه کرد.

6. اهداف ذهني و واقعيتها

به نظر من هدف کلی آنها پدید آوردن مکانی سالم برای دوست یابی و یا گردآوری دوستان در یک خانه ی مجازی است.و در کنار این کارکرد نوعی بحث درآمد زایی از این مکان برای خود مدیران دیده می شود.

7. سرعت دسترسی

دسترسی به این سایت برای ایرانیان است و حتی به زبان فارسی می باشد . که همین به زبان فارسی بودن کاربران را محدود می کند . نیازی به دعوت نامه نیست پس راحت تر می توان عضو این شهر مجازی شد. سرعت لود شدن این سایت بالا است . البته با افزودن قسمت هایی به این سایت کمی دیر از این صفحه به صفحه های دیگر آن می توان رفت .تبلیغات سایتاخبار و وجود همه ی بخش ها کمی حجم سایت را بالا برده است.

8. مورد توجه كاربران واقع شدن

ادعای این شهر آن است که 204108نفردر ان عضو هستند . به روز بودن مباحث کلوب ها ، نشان از فعالیت کاربران دارد. اما با چند کاربر آن صحبت می کردم و می گفتند این سایت آنقدر برایشان جذابیت ندارد که بخواهند زود به زود به آن سر بزنند. شاید کارکردی که ارکات داشت دیگر در ایتن سایت نباشد.

 

آمار سايت (بروز رساني : 85/2/28  ساعت: 0:05)
تعداد اعضاء :	204108	تعداد دعوت شده ها :	90920
آگهي اينترنتي :	1581	فروشگاه اينترنتي :	130
تعداد کلوبهاي فعال :	9298	سايتهاي شخصي :	28806

9. خدمات

خدمات زیادی برای کاربر در نظر گرفته شده است چون: داشتن وبلاگ، داشتن سایت شخصی، صندوق پام با ظرفیت 20 نامه، تبلیفغ نمودن بدون پرداخت هزینه، آگاهی از اخبار روز ، آگاهی از مطالب کلوب هایی که در آن عضوید ، آگاهی از پرسش های مطرحی جدید دیگر کاربران که در حوزه ی تخصصی شماست. خرید آنلاین از بازارچه .خواندن روزنامه الکترونیک مخصوص کلوب

10. طراحی سایت

ساده رنگی سفید همراه با تبلیغ اولین چیزی است که به نظر شما می آید

اخطاری که توجه شما را جلب می کند .

 "بيشتر مباحث و کليه تصاوير ( پروفايل ها ، کلوب ها ، آلبوم ها ) سايت در جهت تطابق با قوانين کشور جمهوري اسلامي ايران توسط تيم مديريت سايت کنترل مي شوند.
در صورت مشاهده هر گونه تخطي از مقررات در سايت از لينک هاي گزارش به تيم مديريت که در صفحات مختلف وجود دارد استفاده نماييد.
ما را در حفظ و سلامت و پويايي اين شهر مجازي ياري نماييد. "

این صفحه اصلی است که از شما نام کابری و کلمه ی عبور را می خواهد .اینجا یک گیت عبور است و وقتی وارد شدید با صفحه ای آبی موجاه اید و تبلیغات رنگارنگ و لیست دوستان و ....... چقدر شلوغ!

در این شلوغی بگردید که چه می خواهید.

[1] http://google.com

[2] http://orkut.com

[3] her/his friend

[4] social

[5] professional

[6] personal

[7] community

[8] setting

[9] testimonials

[10] http://8v8.blogspot.com/2005/08/191.html

[11] http://sina200.blogspot.com/2005_02_01_sina200_archive.html

[12] http://gazzag.com

[13] http//hi5.com

[14] http://cloob.com

[15] http://www.parseek.com/About/

[16] قاضي زاده1380 ص 97